Finansal Terimler

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla

Burada önemli olan GSYH’ye konu olan mal ve hizmetlerin nihai ürünler olmaları, yani başka bir ürün üretiminde girdi olarak kullanılmamalarıdır.

Diğer bir husus bu ürünlerin üretiminin sadece o ülkede yaşayan yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişiler tarafından gerçekleştirilmesidir. Bir örnek vermek gerekirse Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı bir gerçek ya da tüzel kişinin üretim değerleri Türkiye’nin GSYH’ne katı yaparken, Almanya’da yerleşik olan bir Türk vatandaşı ile o ülkede faaliyet gösteren bir Türk şirketinin Türkiye’nin GSYH’si ile ilgisi olmamasıdır.

GSYH üç yöntemle hesaplanabilir:

    1. Üretim Yöntemi: Belirli bir dönemde üretilen nihai ürünlerin nihai fiyatlarından yola çıkılarak hesaplanması
    2. Harcamalar Yöntemi: Bir ülkede belirli bir dönemde yapılan özel kesim tüketim harcamalarının (burada yerleşik olmayan yabancıların örneğin turistlerin yapmış oldukları harcamalar da dahildir), kamu tüketim harcamalarının, özel kesim ve kamunun yatırım harcamalarının, stok tutarlarının ve yurtdışı ile yapılan mal ve hizmet ticaretinin netleştirilmiş tutarlarının toplamından yola çıkılarak hesaplanması
    3. Üretim Faktörlerinin Elde Ettikleri Gelirler Yoluyla Hesaplama: Üretime katkıda bulunanların elde ettikleri üretim faktörü gelirlerinin toplanmasıdır. Ancak bu yöntem güvenilir değildir. Çünkü kayıt dışı elde edilen gelirleri kapsamadığından yanıltıcı sonuç verir.

GSYH, cari fiyatlarla GSYH ve sabit (temel) fiyatlarla GSYH olmak üzere iki şekilde hesaplanır. Cari fiyatlarla GSYH hesaplanırken önceki dönemlerde oluşmuş olan nihai mal ve hizmetlerin fiyat artışlarının etkisi de vardır.

Sabit fiyatlarla hesaplanan GSYH’ye reel GSYH da denir. Bu hesaplama türünde fiyat artışlarının etkisi arındırılır. Ekonominin gerçek gücünü gösteren bu şekilde hesaplanan GSYH’dir. Fiyat artışlarından arındırma deflatör vasıtasıyla yapılır. Deflatör enflasyon sepetlerinden farklı olarak tüm nihai mal ve hizmetlerden üretime yaptıkları katkıyla ağırlandırılarak oluşturulan bir fiyat değişim göstergesidir. Ekonomik büyüme olup olmadığı reel GSYH rakamları karşılaştırılarak yapılır. Bu karşılaştırmaya göre bir kaç dönem üst üste gerçekleşen büyüme rakamlarına göre bir ekonominin durgun olup olmadığı, resesyona girip girmediği ya da büyüyüp büyümediğine karar verilir.GSYH rakamları çeyrek dönemler ve yıllık olarak açıklanırlar.

Ekonomik büyüme olup olmadığı ile ilgili olarak birbirini izleyen çeyrek dönemler arası karşılaştırma yapılmak istendiğinde GSYH’nin ayrıca mevsimsellik özelliklerinden ve takvimsel etkilerden arındırılması gerekmektedir. Bu arındırma yapılmazsa karşılaştırmanın önceki yılların aynı çeyrek dönemlerine gelen rakamların dikkate alınması gerekir.

Ders Etiketleri

Deflasyon Nedir?

Deflasyon, genel olarak piyasada fiyatların belirli bir zaman aralığında sürekli düşüş göstermesi durumudur.

  • Deflasyon, ücretleri düşürür.
  • Deflasyon, tüketimi kısar.
  • Deflasyonda, alıcılar karlı çıkar, borçlular zararlı çıkar.
  • Deflasyon, enflasyon yaratır.