Finansal Terimler

Para Politikası

Para polikitası uygulamaları sıkı para politikası ve genişleyici para politikası uygulamaları olarak ikiye ayrılabilir.

Sıkı para politikası uygulamasında para arzı küçültülmeye çalışılırken, genişleyeici para politikasında ise para arzı arttılmaya çalışılır.

Para politikası para politikası arçaları yardımı ile uygulanır. Para politikası araçlarını iki gruba ayırabiliriz. Bunlar; 1. rezerv parayı (merkez bankasının yarattığı likitide)etkileyen araçlar. 2. Parasal çarpanı etkilemeye çalışan araçlar.

Para arzını kısaca rezerv para ile parasal çarpanın çarpımından oluştuğunu söyleyebiliriz.

Rezerv parayı etkileyen araçlar aşağıda listelenmiştir:

  1. Açık piyasa işlemeleri (APİ): Merkez bankasının finasnal kesimle yapmış oldğu borç alma ve borç verme işlemleridir. Geçici olarak rezerv parayı etkilerler merkez bankasının borç vermesi piyasadaki likitideyi geçicic olarak arttırırken borçlanması ise piyasadaki likitideyi geçici olarak azaltır.
  2. Döviz karşılığında kendi para biriminin alım satımı: Bu işlemler rezerv parayı kalıcı olarak etkiler. Merkez bankasının kendi para birimine karşılık döviz alması piyasadaki rezerv parayı kalıcı şekilde arttırırken tam tersi işlem ise piyasadaki rezerv parayı lalıcı şekilde azaltır.
  3. Reeskont kredileri: Merkez bankasının finansal kesim aracılığı ile reel sektöre vermiş oldğu kredilerdir. Bu kredilerin verilmesi rezerv parayı kredi süresi boyunca arttırır.
  4. Menkul kıymet şeklinde varlık alımları: Bu menkul kıymetlerin vadesine bağlı olarak rezerv paradaki artışlar geçici veya kalıcı nitelikte olabilir. Bu araç 2007-2011 yılları arasında ABD ekonomisi canlandırmak amacıyla FED tarafından aktif bir biçimde kullanılmıştır. Bu metnin yazıldığı sırada Avrupa merkez bankası (AMB), İngiltere merkez bankası ve Japonya Merkez Bankası tarafından aktif bir şekilde kullanılmaktadır.

Bu yukarıdaki araçlardan en çok kullanılanı genellikle APİ işlemleridir. Bu işlemlerin vadesi kısa olduğu için para politikası uygulamalarında merkez bankasına esneklik sağlar. Dalgalı kur rejimi uygulayan merkez bankaları döviz alım ve satımlarını zorda kalmadıkça kullanmak istemezler. Çünkü bu durum kurlara müdahale olarak algılanabilir ve piyasalara yanlış bir izlenim verebilir. Ayrıca bu politikanın uyglanması diğer ülkelerce o ülkenin dış ticarete kendisine bir avantaj olarak kullanılması algısı yaratarak kur savaşlarını gündeme getirebilir.

Parasal çarpan piyasadaki rezerv paranın kaç kere el değiştidiğini gösterir. Rezerv para miktarı değişmese bile parasal çarpanın artması bankacılık sisteminde mevduat ve kredi artış hızını arttırarak para arzını arttırır. Parasal çarpanın düşmesi mevduat ve kredi artış hızını azaltarak para arzının düşmesine neden olur.

Parasal çarpanı etkilemeye çalışan araçlar şunlardır.

  1. Merkez bankasının faiz oranları: Merkez banksının faiz oranlarını yükseltmesi risksiz getiri oranında da yükselme anlamna geleceğinden piayasadaki diğer faiz oranları ile riskli yatırım araçlarının beklenen getiri oZranları da artabilecektir. Bu artışlar nedeni ile kredi kullanımında bir azalma olur ve tasarruflarda bir aryış olursa parasal çarpan düşebilir. Merkez bankasının falz oranları düştüğünde ise tam ters bir etki yaşanabilir.
  2. Zorunlu karşılık oranları: Zorunlu karşılık oranlarının yükselmesi merkez bankası faizlerinin yükselmesiyle aynı etkiyi yaratabilirken, zorunlu karşılık oranlarının düşmesi tam aksi bir etkiyi yaratabilir.

Parasal çarpan sadece merkez bankasının para politikası araçlarından etkilenmez. Maliye politikaları uygulamaları, bankaclık sisteminin düzenleyici ve dentleyici kuruluşlarının uygulamaları ve hane haklının bankacılık sistemi dışında para tutma alışkanlığından etkilenir.

Ders Etiketleri

Deflasyon Nedir?

Deflasyon, genel olarak piyasada fiyatların belirli bir zaman aralığında sürekli düşüş göstermesi durumudur.

  • Deflasyon, ücretleri düşürür.
  • Deflasyon, tüketimi kısar.
  • Deflasyonda, alıcılar karlı çıkar, borçlular zararlı çıkar.
  • Deflasyon, enflasyon yaratır.